Verdhëza te i porsalinduri: kur kalon vetë dhe kur jo
Pse zverdhen shumë bebe në ditët e para, si ta kontrolloni në shtëpi, pse dielli te dritarja nuk është mjekim dhe shenjat që duan mjekun menjëherë.
5 min lexim
Në këtë artikull
Shumë bebe zverdhen pak në ditët e para. Shkaku është bilirubina, një lëndë e verdhë që krijohet kur trupi zëvendëson rruazat e kuqe të gjakut. Mëlçia e bebes ende po mëson ta largojë, prandaj bilirubina grumbullohet për pak kohë.
Zakonisht bebja duket më e verdhë rreth ditës së tretë, dhe verdhëza ikën vetë brenda rreth 2 javësh. Te bebet që ushqehen me gji mund të zgjasë pak më shumë. Shumica e rasteve janë të lehta, por bilirubina shumë e lartë, ndonëse rrallë, mund të dëmtojë trurin. Prandaj verdhëza nuk injorohet.
Si ta kontrolloni
- Shikoni bebin në dritë natyrale, pranë dritares, jo nën llambë.
- Verdhëza nis zakonisht te fytyra dhe koka, pastaj zbret te gjoksi, barku dhe këmbët.
- Shikoni të bardhën e syve.
- Shtypni butësisht me gisht majën e hundës ose ballin. Kur e hiqni gishtin, lëkura duket e verdhë në vend të zbehtë.
- Te bebet me lëkurë më të errët, shikoni sytë, mishrat e dhëmbëve dhe pjesën poshtë gjuhës.
Shikoni edhe pelenat. Pas 24 orësh, urina duhet të jetë e çelët dhe jashtëqitja e verdhë ose jeshile. Urina e verdhë e errët ose kafe, ose jashtëqitja e zbehtë si krem, duan mjekun sot. Ruani një pelenë ose bëni një foto për t’ia treguar.
Ushqyerja ndihmon
Bilirubina largohet me jashtëqitjen, prandaj ushqyerja e shpeshtë ndihmon: rreth 8 deri në 12 herë në 24 orë. Nëse bebja është shumë e përgjumur, zgjojeni për ta ushqyer. Nëse gjidhënia nuk po shkon mirë, kërkoni ndihmë herët.
Këshillat që dëgjoni shpesh
“Vendose në diell te dritarja.” Dielli nuk është mjekim i sigurt për verdhëzën. Bebja mund të digjet ose të nxehet shumë, dhe ndërkohë kontrolli te mjeku shtyhet. Drita që përdorin spitalet, fototerapia, është tjetër gjë: është dritë e kontrolluar, me bebin nën mbikëqyrje, zakonisht për rreth 2 ditë.
“Jepi ujë me sheqer ose çaj.” Bebet nën 6 muaj kanë nevojë vetëm për qumësht gjiri ose formulë. Uji dhe çaji ia mbushin stomakun, kështu bebja pi më pak qumësht, dhe bilirubina largohet më ngadalë.
“Ndërprite gjidhënien.” Jo. Verdhëza është më e shpeshtë te bebet që nuk marrin mjaft qumësht, prandaj zgjidhja zakonisht është më shumë gjidhënie, jo më pak. Ndërprisni vetëm nëse jua thotë mjeku.
Tregojini pediatrit nëse në familje ka mungesë të enzimës G6PD (favizëm), ose nëse nëna që ushqen me gji ha bathë, përdor këna ose bimë mjekësore, ose nëse në shtëpi ka topa naftalinë. Rrallë, këto mund të shkaktojnë verdhëz të rëndë.
Shkoni te mjeku sot nëse
- bebja është mbi 24 orë dhe verdhëza nuk po përmirësohet ose po përhapet
- urina është e verdhë e errët ose kafe, ose jashtëqitja është e zbehtë
- verdhëza nuk ka ikur pas 2 javësh
Telefononi 127 ose shkoni në urgjencë nëse bebja
- zverdhet në 24 orët e para të jetës
- është shumë e përgjumur dhe zgjohet me vështirësi
- nuk do të hajë
- është e lëshuar, e ngurtë ose bën lëvizje me dridhje
- ka temperaturë 38°C ose më shumë, ose 36°C ose më pak
- nuk ka lagur asnjë pelenë
- e ka të vështirë të marrë frymë
Pyetje të shpeshta
A është normale verdhëza te i porsalinduri?
A ta vendos bebin në diell?
A duhet ta ndërpres gjidhënien?
Si trajtohet në spital?
Burime të konsultuara
- NHS: Jaundice in newborns
- AAP, HealthyChildren.org: Jaundice in newborns
Ky artikull është shkruar nga redaksia e mam.al dhe jep informacion të përgjithshëm. Nuk zëvendëson këshillën e mjekut ose të pediatrit. Përmban informacion të sektorit publik të licencuar sipas Open Government Licence v3.0.