Ankthi në shtatzëni dhe pas lindjes
Kur shqetësimi bëhet më shumë se shqetësim, si duket ankthi në trup dhe në mendje, çfarë ndihmon dhe pse nuk duhet ta mbani për vete.
4 min lexim
Në këtë artikull
Pak shqetësim në shtatzëni dhe me një bebe të porsalindur është normal. Ankthi është diçka tjetër: shqetësim që nuk ikën, që është i vështirë për t’u kontrolluar dhe që ndikon në jetën e përditshme. Sipas OBSH-së, rreth 1 në 10 gra shtatzëna dhe më shumë se 1 në 10 nëna të reja kanë një problem të shëndetit mendor, më shpesh depresion ose ankth. Trajtohet.
Shpesh ankthi fshihet pas fjalëve “mos u mërzit, duhet të jesh e lumtur, je shtatzënë”. Kjo i bën shumë gra të heshtin, sepse ndihen fajtore që nuk janë të lumtura. Ankthi nuk ka lidhje me sa e doni bebin.
Si duket
Në mendje
- shqetësim i vazhdueshëm për shtatzëninë, lindjen ose bebin
- mendime që përsëriten dhe që nuk i hiqni dot
- vështirësi për t’u përqendruar
- ndjenja se të tjerët ju gjykojnë
- gjumë i keq, edhe kur bebja fle
Në trup
- zemër që rreh fort ose shpejt
- marramendje ose ndjenja se po bini të fikët
- tension në trup, shtrëngim i dhëmbëve, edhe në gjumë
- ndonjëherë, sulme paniku: frikë e papritur dhe e fortë, me zemër që rreh, frymëmarrje të shpejtë dhe ndjenjën se po ndodh diçka e keqe
Çfarë ndihmon
-
1
Flisni
Me partnerin, një shoqe, nënën, ose me gra të tjera që janë në të njëjtën gjendje. Fjalët ia ulin peshën ankthit.
-
2
Frymëmarrja e ngadaltë
Merrni frymë nga hunda duke numëruar deri në 4, nxirreni nga goja duke numëruar deri në 6. Përsëriteni disa minuta.
-
3
Lëvizja
Një shëtitje e përditshme, noti ose joga për shtatzëna ulin tensionin në trup.
-
4
Më pak kërkime në internet
Leximi i rasteve të rralla e të frikshme në forume e ushqen ankthin. Pyetjet ia bëni mjekut.
-
5
Gjumë dhe ndihmë
Pranoni ndihmën me bebin që të flini. Lodhja e shton ankthin.
Trajtimi
Nëse ndiheni në ankth shumicën e kohës, flisni me gjinekologun, mjekun e familjes ose maminë. Trajtimi më i zakonshëm është terapia me bisedë, sidomos terapia njohëse-sjellëse, që ju mëson si t’i dalloni dhe t’i qetësoni mendimet që ushqejnë ankthin. Mund të bëhet edhe online.
Kur ankthi është i rëndë, mjeku mund të diskutojë edhe ilaçe, duke peshuar përfitimet dhe rreziqet në shtatzëni ose gjatë gjidhënies. Nëse merrni tashmë ilaçe për ankthin, mos i ndërprisni vetë: flisni me mjekun.
Kërkoni ndihmë menjëherë
Nëse keni mendime për të dëmtuar veten ose bebin, nëse ndiheni se nuk mund të vazhdoni, ose nëse dikush afër jush sillet krejt ndryshe nga zakonisht pas lindjes, telefononi 127 ose shkoni në urgjencë. Nuk jeni fajtore dhe nuk jeni vetëm.
Për trishtimin pas lindjes lexoni te depresioni pas lindjes.
Pyetje të shpeshta
A është normale të kem ankth në shtatzëni?
A e dëmton ankthi bebin?
A mund të marr ilaçe për ankthin në shtatzëni?
Burime të konsultuara
- NHS: Anxiety in pregnancy
- OBSH: Maternal mental health
Ky artikull është shkruar nga redaksia e mam.al dhe jep informacion të përgjithshëm. Nuk zëvendëson këshillën e mjekut ose të psikologut. Përmban informacion të sektorit publik të licencuar sipas Open Government Licence v3.0.